Sint Maarten op 11 november, waarom vieren we dit feest eigenlijk?

Het is 11 november en in verschillende delen van Nederland trekken vanavond weer kinderen met lampionnen door de straten. Er wordt gezongen, aangebeld en vooral heel veel snoep verzameld. Want laten we eerlijk zijn, voor de meeste kinderen is Sint Maarten vooral een uitstekende gelegenheid om met een goedgevulde tas thuis te komen. Maar waarom vieren we Sint Maarten eigenlijk? En wat hebben die lampionnen en al dat snoep te maken met een Romeinse soldaat die bijna 1700 jaar geleden leefde?

Waarom vieren we Sint Maarten op 11 november?

Sint Maarten is vernoemd naar Martinus van Tours, een Romeinse soldaat die in de vierde eeuw leefde en later bisschop werd. Volgens de legende kwam hij op een koude dag een arme bedelaar tegen die nauwelijks kleding droeg. Martinus had geen geld bij zich, maar wilde de man toch helpen. Hij pakte zijn zwaard, sneed zijn warme mantel doormidden en gaf de helft aan de bedelaar.

Het verhaal werd een symbool voor vrijgevigheid en naastenliefde. Martinus overleed op 8 november 397 en werd op 11 november begraven. Die datum werd later zijn kerkelijke feestdag. Oorspronkelijk draaide Sint Maarten dus om delen met mensen die minder hebben. Best bijzonder wanneer je bedenkt dat kinderen tegenwoordig vooral proberen zoveel mogelijk snoep te verzamelen. Ergens onderweg is de betekenis van delen een beetje verschoven naar verzamelen.

De traditie van het langs de deuren gaan ontstond veel later. Vroeger viel Sint Maarten samen met het einde van de oogstperiode. Mensen vierden feest en deelden voedsel met elkaar. Ook arme mensen en kinderen trokken langs de huizen om eten of andere giften te vragen. Het Meertens Instituut doet onderzoek naar dit soort Nederlandse tradities en volksgebruiken.

Waarom lopen kinderen met lampionnen langs de deuren?

De traditie van het langs de deuren gaan ontstond veel later. Vroeger viel Sint Maarten samen met het einde van de oogstperiode. Mensen vierden feest en deelden voedsel met elkaar. Ook arme mensen en kinderen trokken langs de huizen om eten of andere giften te vragen. Uiteindelijk ontwikkelde dit gebruik zich tot het kinderfeest dat we tegenwoordig kennen.

De lampionnen horen bij de lichttradities in de donkere novembermaand. Tegenwoordig worden ze vaak gezien als symbool voor warmte en verbondenheid. Op veel basisscholen worden ze zelf geknutseld, met wisselend succes. De ene lampion is een waar kunstwerk, terwijl de andere na drie voordeuren al uit elkaar dreigt te vallen. Gelukkig zijn er tegenwoordig elektrische lampionstokjes. Een stuk veiliger dan de kaarsjes waarmee vroeger werd rondgelopen.

Sint Maarten liedjes zingen voor snoep

Bij Sint Maarten horen natuurlijk liedjes. De bekendste begint met ‘Sint Maarten, Sint Maarten, de koeien hebben staarten’. Daarnaast bestaan er allerlei regionale varianten. Het leuke is dat ieder kind er zijn eigen draai aan geeft. De een zingt uit volle borst, terwijl de ander nauwelijks hoorbaar iets mompelt en ondertussen alvast kijkt welke snoepjes er te halen vallen.

En hoeveel snoep geef je eigenlijk? Eén snoepje per kind is prima, maar sommige mensen laten kinderen zelf iets uitkiezen. Dat vraagt soms wel enig toezicht, want niet ieder kind verstaat hetzelfde onder ‘pak er maar eentje’. Ook mandarijntjes, rozijntjes of kleine cadeautjes zijn een mogelijkheid. Zeker voor kinderen met allergieën is een alternatief prettig.

Waar in Nederland wordt Sint Maarten gevierd?

Sint Maarten wordt niet overal in Nederland even uitgebreid gevierd. Vooral in Groningen, Friesland, Drenthe, Noord Holland en delen van Utrecht is het een bekende traditie. In andere plaatsen gebeurt er nauwelijks iets. Het kan dus zomaar dat je na een verhuizing ineens met een enorme schaal snoep bij de voordeur zit en er niemand aanbelt.

Ga je met je kinderen op pad? Zorg dan voor een goed werkend lampionlampje, zichtbare kleding en een tas waarin alle buit verzameld kan worden. Spreek ook vooraf af hoeveel snoep er die avond gegeten mag worden. Anders bestaat de kans dat je kinderen om tien uur nog stuiterend door de woonkamer rennen.

Wat ik zelf mooi vind aan Sint Maarten, is dat er achter al dat snoep eigenlijk een eenvoudige gedachte schuilgaat. Iets delen met een ander, zonder daar iets voor terug te verwachten. Misschien best leuk om dat verhaal ook eens aan je kinderen te vertellen. Al zou ik dat vooral vóór het lopen doen. Zodra de eerste chocolaatjes in de tas verdwijnen, vermoed ik dat hun belangstelling voor de geschiedenis behoorlijk afneemt.