Waarom kinderen al jong moeten leren dat hun lichaam van hen is

Je kind beschermen begint met een gesprek

Veel ouders vinden het lastig om met hun kinderen te praten over grenzen, privacy en hun lichaam. Begrijpelijk, want niemand zit te wachten op ongemakkelijke gesprekken aan de keukentafel terwijl er ondertussen een boterham met hagelslag door de lucht vliegt. Toch is het juist belangrijk om hier al op jonge leeftijd aandacht aan te besteden.

Kinderen die leren dat hun lichaam van hen is, ontwikkelen meer zelfvertrouwen, herkennen sneller ongewenst gedrag en durven vaker aan te geven wanneer iets niet goed voelt. Het gaat daarbij niet om angst aanleren, maar juist om het versterken van hun gevoel van veiligheid en eigenwaarde.

Hoe eerder kinderen begrijpen dat zij zelf mogen bepalen wat er met hun lichaam gebeurt, hoe sterker ze later in hun schoenen staan.

Waarom grenzen leren al op jonge leeftijd belangrijk is

Veel mensen denken dat gesprekken over lichamelijke grenzen pas nodig zijn wanneer kinderen ouder worden. In werkelijkheid begint dit al veel eerder. Peuters en kleuters leren iedere dag nieuwe dingen. Ze ontdekken hun eigen lichaam, leren omgaan met andere kinderen en oefenen met sociale situaties. Dat maakt deze leeftijd juist ideaal om eenvoudige lessen over grenzen mee te geven. Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin een kind geen knuffel wil geven aan een familielid. Vaak zeggen volwassenen dan: “Geef oma nog even een kusje.” Hoewel dat lief bedoeld is, leert een kind daarmee onbedoeld dat het anderen tevreden moet stellen, ook wanneer het daar zelf geen zin in heeft. Wanneer je een kind de keuze geeft om te zwaaien, een high five te geven of gewoon gedag te zeggen, leert het dat zijn of haar gevoel er ook toe doet. Dat lijkt misschien klein, maar zulke momenten vormen de basis voor het herkennen en aangeven van persoonlijke grenzen.

Seksuele voorlichting, mijn eerste infoboek. Is het wat?

Het gesprek aangaan hoeft helemaal niet ingewikkeld te zijn

Veel ouders stellen dit onderwerp uit omdat ze niet goed weten hoe ze moeten beginnen. Gelukkig hoeft het helemaal geen zwaar of ongemakkelijk gesprek te zijn. Sterker nog, de beste gesprekken ontstaan vaak tijdens gewone dagelijkse momenten. Tijdens het aankleden, in bad, tijdens het voorlezen of onderweg naar school kun je al eenvoudige vragen stellen. Je kunt uitleggen dat ieder mens een eigen lichaam heeft en dat niemand daar zomaar aan mag zitten als je dat niet wilt. Ook is het belangrijk om kinderen te leren dat ze altijd naar een vertrouwde volwassene mogen komen wanneer iets vreemd, spannend of vervelend voelt. Door dit regelmatig bespreekbaar te maken, wordt het een normaal onderwerp in plaats van iets geheimzinnigs.

Een boek dat helpt om het onderwerp bespreekbaar te maken

Soms is een boek een fijne manier om een lastig onderwerp op een ontspannen manier aan te kaarten. Een mooi voorbeeld hiervan is het boek Mijn lichaam is van mij en van niemand anders. Een van de redenen waarom her boek  zo goed aansluit bij jonge kinderen, is dat het onderwerp op een rustige en begrijpelijke manier wordt uitgelegd. Het boek is geschreven voor kinderen die nog volop bezig zijn met het ontdekken van zichzelf en de wereld om hen heen. Grote woorden of ingewikkelde uitleg zul je er niet in tegenkomen. In het verhaal leren kinderen dat hun lichaam van henzelf is. Ze ontdekken dat ze mogen aangeven wat ze prettig vinden en wat niet. Ook wordt uitgelegd dat goede geheimen en nare geheimen niet hetzelfde zijn en dat ze altijd naar een vertrouwde volwassene mogen gaan als iets niet goed voelt.

Wat ik sterk vind aan het boek, is dat het niet vanuit angst is geschreven. Het draait niet om gevaar of enge situaties, maar juist om zelfvertrouwen, respect en veiligheid. Kinderen krijgen de boodschap mee dat hun gevoelens belangrijk zijn en dat ze daarop mogen vertrouwen. De kleurrijke illustraties maken het verhaal toegankelijk voor jonge lezers. Daardoor blijft de aandacht goed vastgehouden en ontstaan er tijdens het voorlezen vaak vanzelf gesprekken. Juist die gesprekken zijn waardevol. Kinderen stellen onverwachte vragen wanneer ze ontspannen naast je op de bank zitten met een boek op schoot.

Je hoeft het boek bovendien niet in één keer uit te lezen. Je kan het gebruiken als hulpmiddel om af en toe een pagina of een situatie uit het verhaal erbij te pakken. Zo wordt praten over lichamelijke grenzen geen eenmalig gesprek, maar iets wat op een natuurlijke manier terugkomt in het dagelijks leven.

Voor ouders die hun kinderen willen leren dat ze hun eigen grenzen mogen aangeven, vormt dit boek een laagdrempelige en praktische ondersteuning. Het helpt kinderen begrijpen dat hun lichaam van hen is, dat ze altijd nee mogen zeggen als iets niet goed voelt en dat er volwassenen zijn bij wie ze terechtkunnen wanneer ze vragen of zorgen hebben. Dat zijn lessen die veel verder reiken dan de kinderjaren alleen.

Kinderen leren luisteren naar hun gevoel

Misschien wel de belangrijkste les die je een kind kunt meegeven, is dat een onderbuikgevoel ertoe doet. Wanneer iets fijn voelt, mag dat er zijn. Wanneer iets ongemakkelijk voelt, mag dat ook. Kinderen hoeven niet altijd uit te leggen waarom ze iets niet willen. Nee is soms gewoon nee. Door kinderen al jong te leren dat hun lichaam van hen is, geef je ze iets veel waardevollers mee dan alleen kennis over grenzen. Je geeft ze vertrouwen, zelfrespect en de zekerheid dat hun stem gehoord mag worden.

En dat is een cadeau waar ze hun hele leven iets aan hebben.

Winactie

Sommige boeken verdienen een plekje in iedere boekenkast. Mijn lichaam is van mij en van niemand anders is zo’n boek. Op een toegankelijke en kindvriendelijke manier helpt het ouders en kinderen om samen in gesprek te gaan over lichamelijke grenzen, zelfvertrouwen en veiligheid. En goed nieuws: ik mag één exemplaar weggeven.

Laat in een reactie onder dit artikel weten waarom jij dit boek graag zou willen winnen voor jouw kind, kleinkind of iemand anders die je dit mooie boek gunt. De winnaar ontvangt een mailtje.