Oma Bobje vertelt: TikTok

Lieve dochter,

Toen jij mij ten slotte het filmpje doorstuurde van die leraar die nota bene in de LES (kostbare contact tijd) jouw aandoenlijke filmpje over Noor waarin je haar aanspreekt op het leegruimen van de boekenkast (voor haar een klein sprongetje in haar ontwikkeling, want ze reageerde betrapt) belachelijk maakte, ja, toen werd ik pas echt boos. Mijn gepensioneerde docentenbloed kookte. Een leraar hoort te snappen dat je niet moet meelopen met trends, dat je je leerlingen eerder moet ‘waarschuwen’ -op welke manier dan ook- voor waar ze mee bezig zijn. Kortom, in dit geval ze wijzen op hun meeloopgedrag en de risico’s van internet. Ik klom in de ‘mail pen’ en schreef mijn punten van kritiek naar de overkoepelende stichting van de school waar deze desbetreffende leraar werkt.  Waarna ik een uitermate correct en beleefd antwoord terugkreeg, met excuses voor het wangedrag van deze docent. Mission accomplished.

Ik herinner me nog goed dat ik ’s morgens in de auto zat, op weg naar mijn werk, en naar het nieuws op de radio luisterde wat een meisje van veertien jaar overkomen was. Ze was ergens op een feestje zo dronken geworden dat ze zich had uitgekleed en in bad was gegaan, om vervolgens allerlei seksuele handelingen bij zichzelf te verrichten. Een paar oudere jongens hadden daar een filmpje van gemaakt en op internet gezet. Toen de ouders van het meisje dat bewuste filmpje op internet ontdekten, deden ze onmiddellijk aangifte bij de politie en er werd tegen die jongens een proces-verbaal opgemaakt. ‘Verspreiding van porno met een minderjarige’ luidde de aanklacht. 

Hun rechtszaak zou die ochtend plaatsvinden en een van de jongens was ondertussen achttien geworden en zou berecht worden volgens het volwassen recht. 

In hetzelfde radioprogramma vroeg een reporter aan een paar willekeurige meisjes op straat wat zij nou van dit verhaal vonden: die jongens, hè, zomaar van hun bed gelicht, en misschien straks een strafblad. Ik kreeg achter het stuur bijna een rolberoerte van schrik toen ik de meisjes hoorde vertellen dat het natuurlijk haar eigen schuld was geweest. ‘Dan had ze maar niet zo dronken moeten worden,’ waren hun letterlijke woorden. ‘Zij was er toch zelf bij?’ 

Die ochtend besprak ik dit nieuws in al mijn klassen en tot mijn verbazing reageerden bijna alle leerlingen op dezelfde manier. Waarop ik hun uitlegde dat ik het toch anders zag. ‘Het meisje is juist slachtoffer,’ zei ik, ‘dat ze dronken is geworden is natuurlijk mega stom, ik wens haar dan ook veel hoofdpijn toe en een vreselijke kater, maar er hangt toch geen bordje om haar nek met ‘ik ben dronken, je mag dus gerust een pornofilm van mij maken en op internet zetten?’ Ja, dat begrepen ze ook wel. Moeilijk, moeilijk. Ze kwamen er niet uit.

Toen kwam de dood van Lisa en ik betrapte mezelf erop dat ook ik redeneerde dat het gevaarlijk is om zo laat vanuit Amsterdam in het pikdonker in je eentje naar huis te fietsen. Maar ja, ik woonde vroeger aan een park en wij waren al heel jong voorgelicht dat er potloodventers bestonden en vreemde mannen die je zomaar de bosjes in konden trekken, wat met ons kleine buurmeisje was gebeurd, dus ik keek altijd wel goed uit. Je bent als vrouw nu eenmaal minder sterk dan een man. Zo’n park is echt niet van ONS. In datzelfde park is by the way vroeger ook eens een homo vermoord. Het park is van de gemeente, dat weet ik in ieder geval zeker. Op sommige plekken was het vroeger slecht verlicht. 

Terug naar de TikTok rollercoaster van de afgelopen dagen. Al die mensen die jou precies weten te vertellen wat een goede moeder hoort te doen: Niet je kinderen op TikTok zetten, en zeker niet je gehandicapte kind, schande! Internetmisbruik van je gehandicapte kind maken om natuurlijk meer volgers te krijgen, walgelijk! Een verdienmodel over het hoofd van je kinderen creëren met al die filmpjes, wat ben jij voor geldwolf? 

Mijn irritatie groeide.  Alsof ik een volle klas met niet-zelfstandig-nadenkende-pubers weer bezig zag. Een elkaar-na-kakel-club. Actie geeft reactie, dus heel veel mensen sturen ook positieve reacties, maar toch. Gelukkig hebben jij en ik inmiddels een goede tefallaag ontwikkeld. 

Bij éen reactie schoot ik in de lach: een vrouw die zich zelfs afvroeg waarom je familie en vrienden en verwanten je niet tegenhouden om alles op TikTok te zetten. Als gediplomeerd oma voelde ik me niet eens aangesproken.

De gifkikkers zijn het allemaal met elkaar over een ding eens: dan had je het filmpje maar niet op TikTok moeten zetten, eigen schuld dikke bult. 

Ja hoor, wat denk je nou zelf? Dit klonk weer als dezelfde domme redenatie als toen ik met mijn leerlingen in discussie ging. Zinloos om daar letterlijk tegen in te gaan.  

Natuurlijk heb ik het allang een plekje gegeven dat Noor zwaar gehandicapt is, maar toch schoot ik vol toen ik een filmpje onder ogen kreeg waarin Noor via AI in het bewuste filmpje getransformeerd was tot een gewoon kind, zonder het syndroom van Kleefstra. 

Ik snoot mijn neus: ‘Zo had je er dus uit kunnen zien als…’ En ik realiseerde mij tegelijkertijd dat ik haar nooit en nooit en nooit zal kunnen voorlezen, en die gedachte -met op de achtergrond van dit filmpje hoorbaar de stem van mijn dochter met ‘Heb jij de boekjes uit de boekenkast gehaald’ – maakte mij weer emotioneel. 

Toen veegde ik mijn tranen weg, rechtte mijn rug en zei tegen mezelf: er ligt voor jou, voor mij, voor ons allemaal nog een lange weg te gaan. 

Mijn advies: sticker-de-gifkikker!